Almanca Kendi Kendine Nasıl Öğrenilir?

Kısa cevap: Almancayı kendi kendine öğrenirken önce okuma kurallarını bitirin, isimleri artikelleriyle birlikte ezberleyin ve cümle kurmaya "fiil ikinci sırada" kuralıyla başlayın. Türkçe konuşanların Almancada bazı hazır avantajları var: ö ve ü harfleri iki dilde de neredeyse aynı okunur, Almancanın hâl sistemi de Türkçenin hâl ekleri sayesinde size yabancı gelmez. Buna karşılık isimlerin cinsiyeti ve fiilin cümledeki yeri, Türkçede alışık olmadığınız iki kuraldır. Bu yazıda kursa gitmeden Almanca öğrenmek isteyen yetişkinler için neyin hangi sırayla çalışılacağını anlatıyoruz.

Okuma kurallarını en başta bitirin

Almanca, kurallarına göre okunduğunda kolay anlaşılan bir dildir. İngilizcedeki gibi aynı harf grubunun kelimeden kelimeye farklı okunması pek görülmez ve öğrenilecek okuma kuralı sayısı fazla değildir. Türkçe konuşanların en çok takıldığı yerler, Türkçeden farklı okunan harf gruplarıdır:

• ei "ay", ie uzun "i" okunur: Wein (şarap) "vayn", Bier (bira) "biir" gibi okunur. İngilizce öğrenmiş olanlar bu ikisini ters okumaya yatkındır.
• w "v", z "ts" okunur: Wasser (su) "vasa" gibi, Zeit (zaman) "tsayt" gibi okunur.
• sch "ş" okunur: Kelime başındaki st ve sp de "şt" ve "şp" diye okunur; Straße (sokak) bu yüzden "ştrase" gibi okunur.

Türkçe gibi Almanca da büyük ölçüde yazıldığı gibi okunduğu için kuralları öğrendikten sonra ilk kez gördüğünüz kelimeleri de çoğunlukla doğru okuyabilirsiniz. Bildiğiniz kelimeleri sesli okuyarak kulağınızı ve ağzınızı Almanca okumaya alıştırın.

ä, ö, ü ve ß: Türkçe konuşanlar için yarısı tanıdık

Almancada İngilizcede olmayan dört harf var: üstünde iki nokta bulunan ä, ö, ü (Umlaut) ve ß (Eszett). Bunlardan ikisi Türkçe konuşanlar için yeni bile değil. schön (güzel) kelimesindeki ö ve Tür (kapı) kelimesindeki ü, Türkçedeki ö ve ü seslerine çok yakındır. Käse (peynir) kelimesindeki ä, Türkçedeki açık "e" sesine benzer; ß ise "ss" gibi okunur ve Straße "ştrase" olur.

Umlaut'lu ve Umlaut'suz yazılış farklı kelimeler oluşturabileceği için noktaları atlamadan yazma alışkanlığı edinin. Türkçe klavyede ö ve ü zaten olduğu için yazarken de avantajlısınız; ä ve ß için iPhone klavyesinde a ve s tuşlarına basılı tutmanız yeterli.

İsimleri artikelleriyle, büyük harfle öğrenin

Almancada isimler, cümlenin ortasında bile her zaman büyük harfle başlar; okurken isimleri bulmayı kolaylaştıran bir özellik. Türkçe konuşanlar için asıl yeni olan şey ise isimlerin cinsiyetidir. Türkçede dilbilgisel cinsiyet yoktur, Almancada ise isimler eril, dişil ya da nötr olur ve belirli artikel buna göre der, die ya da das olur: Tisch (masa) der Tisch, Lampe (lamba) die Lampe, Buch (kitap) das Buch.

Cinsiyet çoğu zaman anlamdan tahmin edilemez. Örneğin Mädchen (kız) anlamca dişil olduğu hâlde das Mädchen, yani nötrdür; çünkü -chen ile biten bütün isimler nötrdür. Bu yüzden en güvenilir yol, kelime defterinize isimleri "der Tisch", "die Lampe" gibi artikelleriyle yazmak ve artikeliyle birlikte ezberlemektir. Her cinsiyeti ayrı bir renkle yazmak da işe yarar.

Cümle kurmaya "fiil ikinci sırada" kuralıyla başlayın

Türkçede fiil cümlenin sonuna gelir: "Ailem yarın anneannemi ziyaret ediyor." Almancada ise sıradan bir cümlede çekimli fiil ikinci sıradadır ve cümle neyle başlarsa başlasın o yerde kalır. Aynı cümle Almancada Meine Familie besucht morgen meine Großmutter. olur. "Yarın"ı cümlenin başına aldığınızda Morgen besucht meine Familie meine Großmutter. dersiniz: fiil besucht yine ikinci sıradadır, özne meine Familie ise fiilin arkasına geçer.

Fiili sona koymaya alışmış bir Türkçe konuşan için bu, Almancanın en çok alıştırma isteyen kuralıdır. Kısa cümleler kurarken her seferinde fiilin yerini kontrol etmek, okurken ve konuşurken işinizi çok kolaylaştırır. İlginç bir ayrıntı: Almanca yan cümlelerde fiil, tıpkı Türkçede olduğu gibi sona gider; bu kuralı ileride öğrendiğinizde size tanıdık gelecektir.

Hâl çekimi: Türkçenin hâl ekleri yardımcı olur

Almancada isimler ve artikeller cümledeki görevlerine göre biçim değiştirir. Dört hâl vardır: Nominativ (yalın hâl), Akkusativ, Dativ ve Genitiv. Türkçe konuşanlar bu fikre yabancı değildir, çünkü Türkçede de isimler "masa, masayı, masaya, masanın" gibi hâl ekleri alır. Kabaca söylemek gerekirse Akkusativ belirtme hâline (-ı), Dativ yönelme hâline (-e), Genitiv ilgi hâline (-ın) karşılık gelir. Fark şudur: Almancada değişen çoğunlukla ismin sonu değil, önündeki artikeldir.

Kendi kendine çalışırken önce Nominativ ile Akkusativ'den başlayın. Eril isimlerde artikel Akkusativ'de der'den den'e döner, dişil ve nötr isimlerde ise iki hâl aynıdır; ilk aşamada yalnızca eril isimlere dikkat etmeniz yeterlidir. Örneğin "Masa büyük." Der Tisch ist groß. olur, "Masayı görüyorum." ise Ich sehe den Tisch. olur. Dativ ve Genitiv'i karşınıza çıkan örnek cümlelerle yavaş yavaş öğrenmek yeterlidir. Örnek cümleyle kelime çalışmanın yolları için İngilizce kelimeleri örnek cümleyle ezberlemek yazımız Almanca için de geçerlidir.

Dilbilgisi masada, kelimeler her gün ekranda

Almancayı kendi kendine öğrenirken okuma kuralları, cinsiyet, söz dizimi ve hâller için masa başında zaman ayırmanız gerekir. Bu zamanı korumak için kelimeleri gündelik hayatın içinde öğrenmek daha verimlidir. Almanca kelimeler telefonunuzda ya da Apple Watch'unuzda görünürse, işe giderken ya da molada artikeliyle birlikte kelimelerle karşılaşma sayınızı artırırsınız. Yazarak çalışmanın ne zaman işe yaradığını İngilizce kelime yazarak ezberlenir mi? yazımızda anlattık.

Watch Your Language, Almanca kelimeleri konu ve CEFR seviyesine göre paketler hâlinde sunar ve iPhone'daki widget'larda ve Apple Watch kadranında gösterir. İsimleri artikeliyle gösterme ayarı da vardır; henüz öğrenmediğiniz kelimeleri daha sık getirdiği için masa başı zamanınızı dilbilgisi alıştırmalarına ayırabilirsiniz.

Özet: önce kurallar, kelimeler artikeliyle

Almancayı kendi kendine öğrenirken önce okuma kurallarını ve ä ile ß'yi bitirin; ö ve ü zaten Türkçede var. İsimleri artikelleriyle ezberleyin, cümleleri "fiil ikinci sırada" kuralıyla kurun ve hâl çekimine Nominativ ile Akkusativ'den başlayın. Kelimeleri gündelik ekranlarınızda tekrar tekrar gördüğünüzde masa başı zamanınızı dilbilgisini anlamaya ayırabilirsiniz. İşe "der Tisch, die Lampe, das Buch" demeyi sesli okumakla başlayın. Watch Your Language'in tüm özelliklerini ana sayfada bulabilirsiniz.