Kısa cevap: İngilizce kelimeleri yalnızca Türkçe karşılığıyla değil, kısa bir örnek cümleyle birlikte ezberlemek, okurken ve dinlerken gerçekten anladığınız bir kelime bilgisi kazandırır. İngilizcede aynı yazılışla bağlama göre anlamı değişen ve belirli kelimelerle birlikte kullanılan çok sayıda kelime var; tek bir Türkçe karşılık kelimenin nasıl kullanıldığını öğretmez. Bu yazıda örnek cümlenin size neler öğrettiğini, akılda kalan cümleleri nasıl seçeceğinizi ve örnek cümleyle hatırlama alıştırmasının nasıl yapılacağını anlatıyoruz.
Öne çıkanlar
- book isim olarak "kitap", fiil olarak "rezervasyon yapmak" demektir; anlamı bağlama göre değişen kelimeler örnek cümleyle daha az karışır.
- Türkçede ikisi de "yapmak" olan do ve make farklı kelimelerle eşleşir: do homework, make bread; bu eşleşmeler en kolay cümle içinde öğrenilir.
- Çeviriye bakmadan önce kelimenin anlamını söylemek, cümleyi yeniden okumaktan daha kalıcı bir alıştırmadır.
Tek bir karşılık neden yetmez
Kelime listesinde "book = kitap" diye öğrenen biri "I booked a table." cümlesini görünce bir an duraksar. Buradaki book bir fiildir ve "rezervasyon yapmak" anlamına gelir. Watch Your Language'teki örnek cümleler de bu iki anlamı ayrı cümlelerle öğretir: isim olan book için "The student reads a book in class." (Öğrenci sınıfta bir kitap okuyor.), fiil olan book için "My father books two train tickets on the internet." (Babam internetten iki tren bileti için rezervasyon yapıyor.)
Aynı durum address için de geçerli. İsim olarak "I write my address on the envelope." (Zarfın üzerine adresimi yazıyorum.) cümlesindeki "adres"tir; fiil olarak ise "Our teacher addressed the noise problem with new seating." (Öğretmenimiz gürültü sorununu yeni oturma düzeniyle ele aldı.) cümlesindeki gibi "ele almak" demektir. Tek bir karşılık ezberlemişseniz ikinci anlamla karşılaştığınızda cümleyi yanlış okursunuz. Örnek cümleyle öğrendiğinizde ise kelimenin türünü (isim mi fiil mi) ve anlamını birlikte hatırlarsınız.
Örnek cümlenin öğrettiği üç şey
Bir örnek cümleden yalnızca anlam farkını öğrenmezsiniz. Tek bir cümlede en az üç bilgi vardır:
- Hangi anlamda kullanıldığı: book ya da address gibi birden çok anlamı olan kelimelerde hangisinin kastedildiği bağlamdan anlaşılır.
- Hangi kelimelerle birlikte kullanıldığı: Türkçede ikisi de "yapmak" olan do ve make, İngilizcede farklı kelimelerle eşleşir. "He does his homework after dinner." (Akşam yemeğinden sonra ödevini yapıyor.) cümlesinde do, "She makes bread every Sunday morning." (Her pazar sabahı ekmek yapıyor.) cümlesinde make kullanılır.
- Hangi durumda kullanıldığı: Cümlenin anlattığı sahne, kelimeyi hatırlamanız için bir ipucu olur. "Akşam yemeğinden sonraki ödev" sahnesini hatırlayan biri, do ile homework'ün birlikte geldiğini de hatırlar.
Özellikle ikinci madde, Türkçe konuşanlar için önemli. Türkçede tek bir fiil olan "yapmak", İngilizcede do ve make olarak ikiye ayrılır; bu yüzden "make homework" ya da "do a cake" gibi hatalar çok yaygındır. Bu eşleşmeler tek tek kurallarla değil, örnek cümlelerle en kolay öğrenilir.
Akılda kalan örnek cümle nasıl seçilir
Örnek cümlenin uzun olması iyi olduğu anlamına gelmez. Ezberlemek için kullanacağınız cümleler şu özellikleri taşımalı:
- Kısa olmalı: Bir kez okuyunca tamamı akılda kalacak uzunlukta olmalı. Uzun cümlelerde dikkatiniz öğrenmek istediğiniz kelimeden çok çevresindeki kelimelere kayar.
- Bildiğiniz kelimelerden oluşmalı: Cümlede bilmediğiniz birkaç kelime varsa, iş kelime öğrenmekten çıkıp cümleyi ezberlemeye döner.
- Kendi hayatınıza yakın olmalı: İşe gidiş, iş, aile, yemek gibi sizin de gerçekten kullanacağınız durumlara ait cümleler daha iyi akılda kalır.
Örneğin light kelimesini çoğu kişi "ışık" anlamıyla bilir, ama Watch Your Language'teki "This bag is very light and easy to carry." (Bu çanta çok hafif ve taşıması kolay.) cümlesinde anlamı "hafif"tir. Kısa ve gözünüzün önünde canlanan bu tür bir cümle, size kelimenin ikinci bir anlamını tek başına öğretir. Kelime listenizdeki ya da sözlüğünüzdeki cümleler size uymuyorsa, aynı kelimeyle kendi kısa cümlenizi kurmak da iyi bir yoldur; durumu kendiniz seçtiğiniz için hatırlama ipucu daha güçlü olur.
Örnek cümleyle hatırlama alıştırması
Örnek cümleler yalnızca okumak için değil, hatırlama alıştırması için de kullanılabilir. Psikologlar Karpicke ve Roediger'in 2008'de Science dergisinde yayımlanan çalışmasında, yabancı dilde kelime öğrendikten sonra, doğru bildikleri kelimeler için bile test olmayı sürdüren grubun bir hafta sonraki sonuçları belirgin biçimde yükseldi. Doğru bildikleri kelimeleri yalnızca yeniden okuyanların bir hafta sonraki sonuçları ise artmadı. Bir kelimeyi gerçekten öğrenip öğrenmediğinizi anlamanın yolu, onu bir kez daha okumak değil, kendi aklınızdan çıkarmaya çalışmaktır.
Örnek cümleyle hatırlama alıştırması basittir: İngilizce cümleyi görünce, çeviriye bakmadan önce kelimenin burada ne anlama geldiğini kendiniz söyleyin. Sonra çeviriyle kontrol edin. Bu kadar küçük bir değişiklik, cümleye bakıp geçmeyi bir hatırlama alıştırmasına dönüştürür.
Örnek cümlelerle gün içinde karşılaşmak
Örnek cümleyle öğrenmenin zayıf yanı zaman almasıdır. Her gün bir kelime defterini açıp cümleleri tek tek okumak için zaman ayırmak, çalışan biri için kolay değildir. Kelimeler ve örnek cümleleri her gün baktığınız ekranlarda görünürse, saate ya da mesajlarınıza bakarken örnek cümlelerle karşılaşma sayınızı artırabilirsiniz. Kelimeleri iPhone'da widget olarak göstermek için iPhone Duo için en iyi widget'lar yazımız da fikir verebilir.
Watch Your Language, İngilizce kelimeleri çevirisi ve örnek cümlesiyle birlikte iPhone'daki widget'larda ve Apple Watch ekranında gösterir. Örnek cümleyi görüp anlamı hatırladıktan sonra çeviriyi kontrol etme alıştırmasını, ekrana her baktığınızda biraz daha tekrarlayabilirsiniz. Henüz öğrenmediğiniz kelimeler daha sık geri gelir.
Özet: kelimeyi cümle içinde öğrenin
İngilizce kelimeleri tek bir karşılıkla ezberlemek, başka bir anlam ya da kullanımla karşılaştığınızda yanlış okumanıza yol açar. Kısa bir örnek cümleyle öğrendiğinizde anlamı, birlikte kullanıldığı kelimeleri ve kullanıldığı durumu bir arada kazanırsınız. Türkçede tek fiille söylediğimiz do ve make gibi ayrımlar da en kolay cümle içinde öğrenilir. Örnek cümleleri yalnızca okumayın; çeviriyi kapatıp anlamı hatırlamaya çalışın. Bugün öğrendiğiniz kelimelerden birini seçin ve kendi hayatınızdan kısa bir örnek cümle kurun. Watch Your Language'in tüm özelliklerini ana sayfada bulabilirsiniz.